Van gummies tot pilletjes: hoe wenselijk zijn slaapmiddelen voor kinderen?
Editie NL-verslaggever Robert Schouten ging met een verborgen camera langs verschillende winkels om slaapmiddelen voor kinderen te kopen. Daarbij kreeg hij wisselende adviezen. Soms werd een middel zonder veel uitleg meegegeven, terwijl andere verkopers juist waarschuwden om melatonine niet structureel te gebruiken. Bekijk het in deze video:
Ook zijn er allerlei middelen zonder melatonine te koop, bijvoorbeeld met valeriaan, kamille, passiebloem of 'slaapmutsje'. Volgens Marloes Dankers van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik is nooit overtuigend aangetoond dat zulke stoffen daadwerkelijk zorgen voor een betere nachtrust.
Grens van 0,3 mg
Bij melatonine speelt de dosering een rol. Veel vrij verkrijgbare producten blijven onder de 0,3 milligram melatonine per dagdosering. Volgens de NVWA is een supplement met 0,3 milligram of meer hoogstwaarschijnlijk een geneesmiddel. Dat betekent niet dat elk product boven die grens automatisch een geneesmiddel is: daarvoor wordt ook gekeken naar onder meer de werking, het gebruik, de manier waarop het product wordt gepresenteerd en de mogelijke risico's.
Melatonine alleen nog op recept? 'Het kan je biologische klok in de war schoppen'
Bij melatonine ligt het ingewikkelder. Het hormoon wordt van nature in de hersenen aangemaakt als het donker wordt en helpt de biologische klok om het lichaam voor te bereiden op de nacht.
Te vroeg of te laat
"Het is niet een stofje waar je echt van gaat slapen", legt kinderneuroloog en somnoloog Sigrid Pillen uit. Het tijdstip waarop melatonine wordt ingenomen is volgens haar juist belangrijk. Wordt het te vroeg of te laat gegeven, dan kan de biologische klok verschuiven en kunnen slaapproblemen zelfs erger worden.
Ook kunnen kinderen volgens deskundigen mentaal afhankelijk raken van een slaapmiddel. Ze kunnen het idee krijgen dat ze zonder een pilletje of drankje niet meer in slaap kunnen vallen.
Nieuwe richtlijn
Dat staat ook in de nieuwe richtlijn Slaap van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid. In de vorige richtlijn uit 2017 werd melatonine nog niet genoemd.
Het centrum schrijft nu: "Het gebruik van melatonine voor slaapproblemen bij kinderen wordt afgeraden, behalve gedurende enkele weken bij het terugschuiven van het ritme bij kinderen die heel laat in slaap vallen. Dat gebeurt onder begeleiding van een zorgprofessional. Het gebruik van melatonine in een te hoge dosering of op het onjuiste tijdstip kan slaapproblemen verergeren."
Ook minister Hermans van Volksgezondheid waarschuwt ouders om hun kinderen niet zomaar melatonine te geven. Bij twijfel adviseert de minister contact op te nemen met een arts.
Cijfers RTL Nieuwspanel
Uit onderzoek van het RTL Nieuwspanel blijkt dat slaapproblemen bij kinderen voor een deel van de ouders herkenbaar zijn. 9 procent van de ouders met kinderen tussen 3 en 12 jaar heeft minstens één niet goed slapend kind. 7 procent noemt de nachtrust 'niet zo goed', 2 procent ronduit slecht.
Bijna evenveel ouders gebruiken weleens (slaap)middelen voor hun kind(eren): 1 procent via een arts, 6 procent gebruikt op eigen initiatief vrij verkrijgbare middelen.
Vaak geprobeerde oplossingen: nachtlampje (40 procent van alle ouders), iets ontspannends doen voor het slapen 'wat niet een scherm is' (34 procent), donkere slaapkamer (30 procent).
Volgens de deskundigen zijn juist zulke aanpassingen aan het slaapritme meestal belangrijker dan een middel. Pedagoog Krista Okma adviseert onder meer een vast ritme en een rustige afbouw van de dag, zonder schermen vlak voor het slapengaan.
Uitslapen in het weekend?
Ook uitslapen in het weekend kan volgenskinderneuroloog Pillen het ritme verstoren. Haar advies is om kinderen maximaal twee uur langer te laten slapen dan normaal. En een slechte nacht hoeft volgens haar niet meteen een probleem te zijn: het lichaam past zich doorgaans vanzelf weer aan een nieuw slaapritme aan.
RTL Nieuwspanel
Het onderzoek is uitgevoerd op 12 t/m 17 augustus 2026 onder ruim 19.000 leden van het RTL Nieuwspanel, van wie ruim 800 ouders met kinderen tussen 3 en 12 jaar. Het onderzoek is na weging representatief voor vijf variabelen, namelijk: leeftijd, geslacht, opleiding, werkzaamheid en politieke voorkeur (stemgedrag Tweede Kamerverkiezingen 2025). Het RTL Nieuwspanel telt ruim 63.000 leden.
Wil jij voortaan ook meedoen aan onderzoeken van het RTL Nieuwspanel? Meld je dan hier aan!