Onbegrip over vrijspraak in verkrachtingszaak 17-jarig meisje, jurist legt uit hoe het zit

Het is de nacht van 18 op 19 oktober 2025. Een 17-jarig meisje ontmoet Walco B. (45) en Wouter van A. (48) in een café in IJsselstein. De mannen bieden aan haar naar huis te brengen. Onderweg maken zij een tussenstop bij een McDonald's in Nieuwegein. Op de parkeerplaats zou het slachtoffer 80 minuten zijn misbruikt. Kort na thuiskomst belt het meisje een vriendin op en zegt ze dat ze is verkracht door de twee mannen.

"Ik begrijp niet dat de verdachten beweren dat ik dit wilde", zei het meisje begin juni tijdens de behandeling van de zaak. "Ik reageerde niet eens. Ik voelde me erg machteloos, ook door de alcohol. Ik kon gewoon niks doen."

Volgens het Openbaar Ministerie (OM) verkeerde het meisje die nacht door de omstandigheden waarin zij verkeerde in een, zoals dat heet, 'bijzonder kwetsbare positie'.

De rechtbank noemde haar verklaringen wel betrouwbaar, maar oordeelde uiteindelijk dat het seksuele misbruik niet bewezen kon worden. Volgens de rechtbank kon niet worden vastgesteld dat het minderjarige slachtoffer zich tijdens de seksuele handelingen in een bijzonder kwetsbare positie bevond.

Verschillende routes 

Bij dit soort zaken kan het Openbaar Ministerie verschillende juridische routes aanvliegen. In deze zaak koos het OM er dus voor om de mannen te vervolgen op basis van de bepaling dat het meisje zich in een bijzonder kwetsbare positie bevond en dat de verdachten daarvan misbruik maakten. Dat houdt juridisch in dat er sprake moet zijn van een staat van lichamelijke of geestelijke onmacht én een situatie van afhankelijkheid.

Strafrechtadvocaat Anouk Heijnen, die veel ervaring heeft met zedenzaken, legt uit dat de 'staat van onmacht' in deze zaak is toegeschreven aan de invloed van alcohol. Maar de drempel ligt hoog. "Iemand moet vrij ver heen zijn, zoals niet goed meer in staat zijn om zelfstandig te lopen en/of niet goed meer kunnen praten." De rechtbank oordeelde dat dit niet het geval is. De officier van justitie zei zelf dat het meisje 'aangeschoten' was en dat is in dit geval dus niet genoeg.

Ook vond de rechter dat er geen afhankelijkheidsrelatie was. Daarbij woog mee dat de verdachten volgens de rechtbank geen vooropgezet plan leken te hebben, dat het meisje zelf voorstelde om naar de McDonald's te gaan en dat de verdachten verklaarden te zijn gestopt toen ze merkten dat zij naar huis wilde.

Geen opzetverkrachting of schuldverkrachting

De verdachten van deze zaak werden géén zogenoemde opzetverkrachting of schuldverkrachting verweten. Bij schuldverkrachting, die sinds de invoering van de nieuwe Wet seksuele misdrijven (zie kader) bestaat, draait het om de vraag of de verdachte had moeten begrijpen dat de ander niet vrijwillig meedeed. Bij opzetverkrachting moet worden bewezen dat de verdachte wist dat de ander niet instemde.

Gezien de feiten en omstandigheden lag deze route volgens Heijnen 'niet voor de hand'. Het meisje heeft verklaard 'dat zij zich niet heeft verzet en ook niet op een voor de verdachte kenbare wijze heeft aangegeven dat zij de seksuele handelingen niet wilde'. Hierdoor schatte het OM opzetverkrachting of schuldverkrachting vermoedelijk niet kansrijk.

Hoger beroep 

Het Openbaar Ministerie (OM) had vier jaar cel geëist tegen de twee mannen en maakte vorige week bekend in hoger beroep te gaan. Daarin wil het OM 'het dossier in het geheel opnieuw beoordelen'.

Volgens Heijnen blijft het bewijs in hoger beroep een belangrijk struikelblok. Tegelijk is de zaak niet op voorhand beslist. "Het is allesbehalve een gelopen race, in een zaak met deze feiten en omstandigheden."

Dolle Mina's-activist Claire Derckx zegt 'heel blij' te zijn dat het OM in hoger beroep gaat. Ze was een van de organisatoren van het protest gisteren bij de rechtbank in Utrecht. "Deze mannen mogen hun straf niet ontlopen. Tegelijkertijd is het super pijnlijk dat het meisje weer naar de rechtszaal moet, wat ze ook wel een tweede verkrachting noemen."

Bevriezen

De kritiek van de actiegroep is niet specifiek gericht op dit vonnis. "Ik weet dat het juridisch moeilijk te bewijzen is dat ze kwetsbaar is. Het gaat ons om het systeem." Er is volgens haar geen rekening mee gehouden dat vrouwen kunnen bevriezen. Ze stoorde zich bovendien aan de bewoordingen van de rechter. "In het vonnis staat dat ze zelf heeft gevraagd om een ijsje en niet heeft gezegd dat ze naar huis wilde. Dat is victim blaming en een trap na."

Hieronder zie je beelden van de demonstratie tegen de vrijspraak: