Zo overleef je de warme plaknachten: 'Schakel die airco eens uit'

De komende dagen blijven de temperaturen stijgen. Sterker nog, in grote delen van het land blijft het kwik ook 's nachts boven de 20 graden. Slapen tijdens zo'n plaknacht is voor veel Nederlanders een uitdaging.

Toch is er ook goed nieuws. Wie tijdens zo'n tropennacht nauwelijks een oog dichtdoet, merkt mogelijk dat het enkele dagen later al iets beter gaat. Onderzoek laat namelijk zien dat het lichaam zich verrassend snel kan aanpassen aan warmte.

Trainen

"Dat is eigenlijk hetzelfde principe als trainen voor een hardloopwedstrijd", zegt thermoregulatie-onderzoeker Hannah Pallubinsky van de Universiteit Maastricht. "Als je beter wilt leren hardlopen, moet je gaan hardlopen. Als je beter tegen warmte wilt kunnen, moet je je lichaam er aan blootstellen."

Als het warm is, moet je lichaam hard werken om af te koelen. "Je gaat zweten en je hart moet harder pompen om warmte kwijt te raken via de huid. Dat is stress voor het lichaam“, legt Pallubinsky uit.

Volgens haar wordt het lichaam daar na een paar dagen hitte al beter in. "Net zoals je spieren sterker worden door te trainen, kan je lichaam ook beter leren omgaan met warmte", zegt ze. "Je kan dan op een efficiëntere manier je warmte kwijt, waardoor het minder minder stressvol is."

Dat betekent niet dat warme nachten ineens prettig worden. Om goed te kunnen slapen moet de lichaamstemperatuur normaal gesproken in de avond dalen, dat wordt lastiger op het moment dat er een tropennacht is.

"Je moet eigenlijk een beetje kunnen afkoelen voor je naar bed gaat", legt Pallubinsky uit. "Als het te warm blijft, kan dat natuurlijke proces verstoord raken."

Acclimatiseren

Toch vermoedt Pallubinsky dat acclimatisatie mogelijk ook invloed heeft op de slaapkwaliteit. Maar hoe kan je dan het beste acclimatiseren?

Volgens de onderzoeker helpt het om het lichaam gedurende de lente en de eerste warme dagen van de zomer geleidelijk aan hogere temperaturen te laten wennen.

"Wat we afraden is meteen de airco aan te zetten en die vervolgens constant op bijvoorbeeld 21 graden houden", zegt Pallubinsky. Op die manier geef je je lichaam geen kans om te wennen aan hogere temperaturen, terwijl dat juist belangrijk is.

Stress voorkomen

Dat betekent niet dat mensen tijdens een hittegolf moeten afzien van verkoeling. Integendeel. "Met de temperaturen waar we nu mee te maken hebben, moet je onderscheid maken tussen aanpassen en acuut afkoelen. Tijdens een hittegolf wil je juist voorkomen dat je het lichaam extra stress geeft."

Voor de komende dagen adviseert Pallubinsky vooral praktische maatregelen. Houd de slaapkamer zo koel mogelijk, laat overdag geen zon binnen, gebruik eventueel een ventilator en drink voldoende water. "Luister vooral goed naar je eigen lichaam."

Buffer

En mocht het dan nog te warm zijn, dan kan een airco helpen om de grootste hitte af te zwakken. "Maar gebruik hem vooral als buffer tegen de extremen."

Volgens meteoroloog Jordi Huirne van Buienradar blijven de temperaturen in delen van Nederland tot en met zondag ook 's nachts tussen de 20 en 24 graden. Vooral in het zuiden, westen en grote steden worden meerdere tropennachten op rij verwacht. 

Weerimpactteam

Hoe bijzonder de situatie is, blijkt ook uit het feit dat het weerimpactteam donderdag bijeenkomt om de gevolgen van de hitte te bespreken. Dat is een team dat adviezen uitbrengt aan het KNMI. In het team zitten deskundigen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, het Nationaal Crisiscentrum, het Verkeerscentrum Nederland, politie, brandweer en ProRail. Tijdens die bijeenkomst wordt gekeken naar de impact op onder meer infrastructuur, evenementen en de volksgezondheid.

Code rood?

Volgens Huirne zou een eventuele code rood voor hitte een primeur zijn. Anders dan code oranje draait zo'n waarschuwing niet alleen om extreem weer, maar vooral om de maatschappelijke gevolgen ervan.

Dat het onderwerp überhaupt op tafel ligt, laat volgens hem zien hoe uitzonderlijk deze periode van hitte is. "Drie nachten achter elkaar boven de 20 graden in juni hebben we nog nooit gezien", zegt hij.